phẩm hàm

Thân thiện

Một vị quan mặc triều phục đứng trong sân rồng, phẩm hàm của ông được thể hiện qua màu sắc và họa tiết trên áo.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Thứ bậc và chức tước của quan lại trong chế độ phong kiến (cũ): "phẩm hàm" là một khái niệm dùng để chỉ hệ thống cấp bậc và chức danh chính thức của các quan lại trong bộ máy hành chính thời xưa. Nó quy định địa vị, quyền lực và bổng lộc của mỗi vị quan.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Ông ta được phong cho một phẩm hàm cao trong triều đình. (Ông ta được ban cho một chức tước cao trong triều đình.)
  • Hệ thống phẩm hàm thời phong kiến phân chia quan lại thành chín bậc. (Hệ thống cấp bậc quan chức thời phong kiến chia các quan lại thành chín bậc.)
  • Việc thăng tiến phẩm hàm phụ thuộc vào công trạng và thâm niên. (Việc thăng cấp bậc chức tước phụ thuộc vào thành tích và thời gian phục vụ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "phẩm hàm" trong nghiên cứu lịch sử và văn học: Từ này thường xuất hiện trong các văn bản, sử sách hoặc tiểu thuyết lịch sử khi mô tả về chế độ quan lại.
  • Cuốn sách nghiên cứu chi tiết về hệ thống phẩm hàm thời Lê. (Cuốn sách nghiên cứu chi tiết về hệ thống cấp bậc quan chức thời nhà Lê.)

Biến thể và từ gần giống

• Phẩm (danh từ, cách gọi tắt): Thường dùng thay cho "phẩm hàm" trong một số ngữ cảnh.
  • Ông ấy được thăng lên phẩm tứ. (Ông ấy được thăng lên cấp bậc thứ tư.)
• Hàm (danh từ): Có thể chỉ chức tước, danh hiệu được phong.
  • Ông được phong hàm Thượng thư. (Ông được phong chức Thượng thư.)
• Quan chế (danh từ): Chế độ, quy định về quan lại, một khái niệm rộng hơn bao gồm "phẩm hàm".
• Cấp bậc (danh từ): Từ hiện đại, có nghĩa rộng hơn, chỉ thứ bậc nói chung trong quân đội, hành chính.

Từ đồng nghĩa

• Thứ bậc quan lại: Chỉ thứ hạng của các quan.
• Chức tước: Chỉ chức vụ và tước hiệu được ban.
• Cấp hàm (từ hiện đại, thường dùng trong quân đội): Chỉ cấp bậc, hàm trong quân đội.

Lưu ý sử dụng

• Từ cổ: "Phẩm hàm" là một từ ngữ mang tính lịch sử, chủ yếu được sử dụng khi nói về các triều đại phong kiến Việt Nam hoặc Trung Quốc trước đây. Trong ngôn ngữ hành chính hiện đại, người ta dùng các từ như "chức vụ", "ngạch bậc", "cấp hàm" (quân đội).
• Tính trang trọng: Từ này mang sắc thái trang trọng, học thuật, phù hợp với văn viết hoặc các diễn ngôn nghiên cứu.

Học thuật

1. Cg. Phẩm. Thứ bậc và hàm quan lại (cũ).